1. Anasayfa
  2. Genel Kültür

Risk analizi nedir? Risk analizinin faydaları nelerdir?

Risk analizi, bir organizasyonun veya bir projenin potansiyel tehlikelerini belirleme, bu tehlikelerin olasılığını ve etkilerini değerlendirme ve ardından bu tehlikeleri minimize etmek veya ortadan kaldırmak için stratejiler geliştirme sürecidir. Risk analizi, kurumların karşılaşabileceği finansal, operasyonel, çevresel ve stratejik riskleri belirleyerek bu risklere karşı önlem almayı amaçlar. Bu analiz süreci, organizasyonların daha sağlam, güvenilir ve sürdürülebilir bir şekilde faaliyet göstermesine yardımcı olur.

Risk analizi nedir? Risk analizinin faydaları nelerdir?
Risk analizi nedir? Risk analizinin faydaları nelerdir?

Risk analizi nedir

Risk analizi, işletmelerin gelecekte karşılaşabileceği belirsizlikler ve tehlikeleri önceden belirleyerek bu riskleri minimize etmelerine yardımcı olur. Bu süreçte finansal riskler, operasyonel riskler, stratejik riskler, pazar riskleri ve rekabet riskleri gibi çeşitli riskler incelenir ve değerlendirilir. Bu sayede organizasyonlar, potansiyel tehditleri önceden belirleyerek bu tehditlere karşı stratejik planlar geliştirir ve bu sayede daha güvenilir bir şekilde faaliyet gösterebilir.

Her çalışma ortamında karşınıza çıkabilecek sorunlar ya da tehlikeler farklı biçimlerde olabilir. Risk analizi, bu tehlikeli durumları önceden saptayarak, ortaya çıkma ihtimallerini değerlendirmektir.

Risk analizi Nasıl Yapılır

Risk analizinin temel amacı, potansiyel tehlikeleri ve belirsizlikleri belirlemek, bu risklerin etkilerini değerlendirmek ve risk yönetimi için uygun stratejileri geliştirmektir. Bu süreç, organizasyonların daha güvenli ve sürdürülebilir bir şekilde faaliyet göstermelerine yardımcı olur.

Risk analizi, birçok konu dahilinde uygulamaya konan bir analiz çeşididir. İşletmeler açısından ise başta iş güvenliği olmak üzere karar verme, yarışılan pazarı değerlendirme ve birbirinden farklı işler için gerekli görülen bir analizdir. Risk analizi, risklere ortadan kaldırma amacı taşımakla birlikte risklerin neden kaynaklandığına yönelik bilgi ve veri değerlendirmesini de içerir.

Risk değerlendirmesi kapsamında tehlikeli kaynaklar belirlenir ve bunların önüne geçmek için risk kontrol planı uygulanır. Tehlike ve riskleri bertaraf etmek için bilgi ve veri içeren planlara ve ayrıca analizlere ihtiyaç vardır.

  • Riski veya Riskleri Tanımlamak
  • Risklerin Sınıflandırılması ve Değerlendirilmesi
  • Risk Analizi Planının Hazırlanması
  • Öncelik ve Önem Sırasına Göre Eylem Planının Uygulanması
  • Uygulanan Eylem Planının Denetlenmesi

Ayrıca, risk analizi organizasyonların operasyonel maliyetlerini azaltmalarına, kaynakları daha verimli kullanmalarına ve stratejik karar alma süreçlerinde daha bilinçli ve doğru adımlar atmalarına yardımcı olur.

Risk Analizi Süreci

Risk analizi süreci genellikle belirli adımlardan oluşur. İlk adım genellikle riskleri tanımlama ve kategorize etme, ardından risk olasılığını ve etkisini belirleme, riskleri önceliklendirme, risklere karşı stratejiler geliştirme ve uygulama adımlarını içerir.

Bu süreç, genellikle sürekli bir döngü şeklinde devam eder, yani risklerin belirlenmesi ve yönetimi sürekli olarak gözden geçirilir ve güncellenir. Bu da organizasyonların değişen koşullara ve yeni risklere hızlı bir şekilde adapte olmalarını sağlar.

Risk yönetimi aşamaları; şirketten şirkete, riskten riske değişse de genel olarak şöyle bir sıralama izlenebilir:

  • Riskin Belirlenmesi ve Neyi İçerdiğinin Tespit Edilmesi
  • Geniş Çaplı Bir İç ve Dış Çevre Analizinin Yapılması
  • Risklerin Sıralanması
  • Risk Olasılıklarının Hesaplanması
  • Riski Kontrol Altına Alacak Analiz Araçlarının Kullanılması
  • Sonuçların Ölçülmesi ve Analiz Bilgi ve Verilerin Değerlendirilmesi

Risk Analizi Yöntemleri

Risk analizi için farklı yöntemler ve teknikler kullanılabilir. Bunlar arasında Fine-Kinley Analiz Metodu, HAZOP, L Tipi Matris Analiz Metodu, Neden-Sonuç Analiz Metodu, İş Güvenlik Analiz Metodu ve Ön Tehlike Analiz Metodu gibi yöntemler bulunmaktadır.

  • Fine-Kinley Analiz Metodu: Tehlikenin çalışan, iş yeri ve çevresinde oluşturabileceği zararın etkisi değerlendirilir. Risk; ihtimal, frekans ve etkinin çarpımına eşittir.
  • Tehlike ve İşletebilme Analiz Metodu (HAZOP): Kaza yaratabilecek durumların saptanması, sonuçları ve ortadan kaldırılması için uygulanır. Genellikle kimya sektöründe ve kritik sistemlerde kullanılır.
  • L Tipi Matris Analiz Metodu: Acil olarak, önlem alınması gereken tehlikelerin analizinde kullanılır. Basit ve tek kişinin uygulayabileceği bir yöntemdir.
  • Neden-Sonuç Analiz Metodu: Olumsuz sonuçların nedenlerini belirtir. Bu analiz yöntemi, balık kılçığı modelindedir.
  • İş Güvenlik Analiz Metodu: İş ve görevlerin iyi bir şekilde tanımlandığı 4 aşamalı yöntemdir. Aşamalar; yapı, tehlikelerin belirlenmesi, risk analizi ve güvenlik ölçüsüdür.
  • Ön Tehlike Analiz Metodu: Tehlikeli durum ve sistemleri gösteren kontrol listelerinin yardımı ile yapılır.
  • X Tipi Matris Analiz Metodu: Deneyimli bir lider ve ekibi tarafından yapılır. 5 yıllık geçmiş kaza bilgilerinin yardımı ile gerçekleştirilir.
  • Hata Ağacı Analiz Metodu: Fiziksel, kimyasal, mekanik ve insan kaynaklı hataları tespit eder.
  • Olay Ağacı Analiz Metodu: Kaza öncesi ve sonrasında oluşan durumları belirtmek için kullanılır.
  • Hata Türleri ve Etki Analiz Metodu: Bir sistemde bulunan alet ve bileşen arızalarının sonuçları değerlendirilir.
  • Olursa Ne Olur Analiz Metodu: Aksaklıkların olası sonuçlarını ortaya çıkarır.

Her bir yöntemin farklı avantajları ve dezavantajları vardır ve organizasyonlar genellikle ihtiyaçlarına ve endüstriye göre en uygun yöntemi seçerler. Örneğin, finansal risk analizi için Monte Carlo Simülasyonu gibi niceliksel yöntemler tercih edilirken, operasyonel riskler için FMEA gibi niteliksel yöntemler daha uygun olabilir.

Risk analizi kimler tarafından yapılır

İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği’nin 6. maddesine göre risk analizi, işverenlerin oluşturmuş olduğu çeşitli ekipler tarafından yapılır. Bu oluşturulan ekipler aşağıda belirtilmiştir:

  • İşveren ya da işveren vekili
  • Sağlık ve güvenlik hizmetini yürüten iş güvenliği uzmanları ile iş yeri hekimleri
  •  İş yerindeki çalışan temsilciler
  •  İş yerinde görev alan destek elemanları
  • Tüm birimleri temsil edecek şekilde belirlenen ve iş yerinde yürütülen çalışmalar, mevcut veya muhtemel tehlike kaynakları ile riskler konusunda bilgi sahibi çalışanlar

Risk analizinin faydaları nelerdir

Birçok endüstride, organizasyonların risk analizi yapmaları yasal düzenlemelerle zorunlu hale getirilmiştir. Özellikle finans, sağlık, güvenlik ve çevre gibi alanlarda, organizasyonların belirli standartlara uygun olarak risk analizi yapmaları ve belirli risk tolerans seviyelerini karşılamaları gerekmektedir.

Bu yasal düzenlemeler, organizasyonların daha güvenli ve sürdürülebilir bir şekilde faaliyet göstermelerini sağlamayı amaçlar. Ayrıca, bu düzenlemeler organizasyonları potansiyel risklere karşı daha bilinçli ve hazırlıklı olmaya teşvik eder.

Risk analiz yöntemlerinin sağladığı faydalar aşağıda belirtilmiştir:

  • Acil durumlar için her an hazırlıklı olma,
  • Olası tehlike ve riskleri önceden tahmin etme ve tatbikatını yapma,
  • Kaza ve meslek hastalıklarının yaşanmadığı bir firma izlenimi vererek uluslararası saygınlık ve geçerlilik kazanma,
  • Maddi ve manevi zararları minimuma indirme,
  • Teknoloji seçimi ile güvenli bir çalışma ortamı yaratma. 

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir