1. Anasayfa
  2. Tarih

Osmanlı’nın En Büyük Deniz Muharebesi; Preveze Deniz Savaşı

Preveze Deniz Savaşı 28 Eylül 1538 tarihinde Osmanlı İmparatorluğu ile Haçlılar arasında gerçekleşmiştir. Savaş Yunanistan’ın kuzeybatısındaki Preveze şehrinde gerçekleşmiştir.

Osmanlı’nın En Büyük Deniz Muharebesi; Preveze Deniz Savaşı
Osmanlı’nın En Büyük Deniz Muharebesi; Preveze Deniz Savaşı

Preveze Deniz Savaşı Kısaca

Barbaros Hayrettin Paşa 1537 yılında Venediklilerin himayesinde bulunan Sire, Bara, İstendil, Kerpe, Kaşot, Aniye, Nakşa ve Egine adalarını alarak Nakşa Dükalığını fethetmiştir. Hayrettin Paşa sonrasında Venediklilerin himayesindeki Korfu Adasını kuşatmış ve İspanyolların elindeki Calabria sahillerini tahrip etmiştir. Hayrettin Paşa’nın bu tehditleri üzerine Papa 3. Paulus 1538 yılının Şubat ayında Barbaros’u durdurmak için Venedik Cumhuriyeti, İspanyol İmparatorluğu, Ceneviz Cumhuriyeti, Malta Şövalyeleri ve Papalık Devletinden oluşan bir Kutsal İttifak oluşturmuştur.

Preveze Deniz Savaşı komutanı

Haçlı donanmasında 122 kadırga, 50 kalyon ve 140 barka vardı ve asker sayıları 60.000’di. Osmanlı donanmasında ise 122 kadırga, galyot ve 12.000 levent bulunmaktaydı. Kutsal İttifakın Komutanı Kutsal Roma-Germen İmparatoru Şarlken’in emrinde çalışan Cenevizli Amiral Andrea Doria idi. Haçlı ordusundaki diğer komutanlar ise Marco Grimani ve Vincenzo Capello’dur.

Osmanlı donanmasına ise Barbaros Hayrettin Paşa’nın dışında Salih Reis, Turgut Reis, Seydi Ali Reis ve Sinan Reis komuta etmekteydi. Haçlı ordusunun tamamı 22 Eylül 1538 tarihinde Korfu Adası yakınlarında toplanmıştır. Aslında Grimani daha önceden Preveze Kalesine çıkarma yapmayı denemiş fakat başarısız olunca Korfu’ya çekilmiştir. Barbaros Hayrettin Paşa düşman donanmasının toplandığı haberini alınca İstanköy Adasından harekete geçmiş ve Kefalonya Adasını ele geçirerek Preveze’ye ulaşmıştır.

Sinan Reis Barbaros’a askerleri Actium’a yerleştirme önerisinde bulunmuş ve bu öneri ilk başta Barbaros tarafından reddedilse de sonradan kabul edilmiştir. Actium Kalesinin seçilme nedeni zaferi garantileyebilecek bir konumda olmasıdır. Türk ordusu Barbaros’un topçu ateşlerini desteklemekle ve Andrea Doria’nın sahile yaklaşmasını engellemekle görevlendirilmiştir.

Haçlıların savaşı kazanabilmek için Actium’a asker çıkarmaları gerekmekteydi. Fakat Grimani’nin yaptığı ilk çıkarma girişimi geri püskürtülmüş ve Doria karada yenilgiye uğramaktan korkmuştur. Actium’a çıkamayacaklarını anlayan Haçlılar 25 ve 26 Eylül’de Preveze Kalesine çıkarma yapmış fakat Murat Reis tarafından geri püskürtülmüşlerdir.

Andrea Doria’nın ters bir rüzgârın gemilerini Türklere doğru sürüklemesinden korkması ve gemileri sahilden oldukça uzakta tutması Hayrettin Paşa’nın işine yaramaktaydı. Doria 27 Eylül gecesi 30 mil güneye hareket etmiş ve Lefkada Adası yakınlarındaki Sessola’ya demirlemiştir. Aynı gece Doria ve diğer komutanlar İnebahtı’ya saldırı düzenleyerek Barbaros’u savaşmaya zorlamaya karar vermiştir.

Preveze Deniz Savaşı Nasıl Gerçekleşti?

Haçlıların güneye doğru ilerlediğini gören Barbaros Hayrettin Paşa onların peşine düşmüş ve şafağa doğru Doria’nın karşısına çıkmıştır. Bu durum Andrea Doria’yı çok şaşırtmıştı. Turgut Reis sol kanadın komutanlığını yapmaktaydı ve 6 büyük galyotla beraber kıyıya iyice yaklaşmıştı. Doria, Osmanlı donanmasının sayıca az olduğunu bildiği için onlardan böyle bir hamle beklememekteydi.

Grimani ve Capello Osmanlı’ya karşı baskı yapmış fakat başarısız olunca Doria tarafından 3 saat sonra savaş emri verilmiştir. Donanmalar 28 Eylül 1538 tarihinde Narda Körfezinde ve Preveze açıklarında birbirlerine karşı nişan almışlardır. Havada rüzgâr olmaması Doria için büyük bir dezavantajdı. Haçlı donanmasının Envanterinde bulunan harika silahlara sahip Venedikli devasa sancak gemisi Galeone di Venezia rüzgâr olmadığı için hareket edememiş ve denizin ortasına kalmıştır.

Haçlı gemileri bu devasa gemiyi kurtarmak için çabalarken Osmanlı kadırgaları geminin etrafını kuşatmış ve çetin çarpışmaların ardından gemiyi ele geçirmeyi başarmışlardır. Rüzgâr esmeye başladığı zaman Haçlılar harekete geçmiş ve Türkleri denize çekmeye çalışmışlardır.

Malta Şövalyeleri ordunun sağ kanadını tutarken, sol kanadı Sicilya Valisi Ferrante Gonzaga tutmuştur. Andrea Doria ordunun en önemli yerlerine hızlı kadırgaları yerleştirmişti. Ordunun arkasında ise Venedik, İspanyol, Portekiz ve Ceneviz kalyonları tutmuştur. Osmanlı donanması Y şeklinde bir diziliş halindeydi ve donanmanın merkezinde önemli Paşalar yer almaktaydı. Sol kanadın komutası Seydi Ali Reis’te iken sağ kanadın komutası Salih Reis’teydi.

Turgut Reis ve Murat Reis gibi Reisler ise arka kanada komuta etmekteydi. Osmanlı donanması ve Haçlılar gemilerini hızlı bir şekilde devreye sokarken Doria, merkez kuvvetlerini Barbaros’a karşı harekete geçirmek konusunda endişeliydi.

Bu durum Haçlıların çok manevrada bulunmasına ve az çarpışmaya girmesine yol açtı. Barbaros Hayrettin Paşa ordular arasındaki asker farkını rüzgâr eksikliğiyle telafi etmeyi başarmıştır. Osmanlılar daha hızlı hareket eden kadırgalara sahip oldukları için Haçlıları kolay bir şekilde avlamayı başarmışlardır. Andrea Doria Osmanlı gemilerini top ateşleri ve kadırgalar arasında sıkıştırmaya çalışmış fakat muvaffak olamamıştır. Savaşın sonucunda Türkler 128 gemiyi batırmış veya ele geçirmişlerdir.

Ayrıca 3000 tane askeri esir almışlardır. Buna karşılık Osmanlı donanması herhangi bir gemi kaybı yaşamamış ve 400 asker kaybı ile 800 yaralı ile savaşı bitirmişlerdir. Fakat devasa Venedik gemisinin top atışlarıyla bazı Osmanlı gemileri ciddi hasar almıştır. Savaşın ertesi sabahı Andrea Doria İspanyol ve Ceneviz gemilerini riske atmak istemeyerek Venedik, Malta ve Papalık komutanlarını dinlememiş ve savaş alanını terk etmiştir. Andrea Doria Korfu’ya çekildi ve diğer komutanları Osmanlılar ile baş başa bıraktı.

Preveze Deniz Savaşı Sonuçları

Savaşın Haçlılar tarafından kaybedilmesinin nedeni Andrea Doria’nın komutanlara yalan söylemesi ve isteksiz davranarak kendi gemilerini riske atmak istememesidir. Doria sahip olduğu İspanyol ve Cenova gemilerini kaybetmek istememiştir. Ayrıca Doria’nın memleketi olan Ceneviz ezelden beri Venedik ile düşmandı.

Doria’nın bu düşmanlığı da bahane ederek yardım etmekten kaçınması Haçlıların mağlup olmasına yol açmıştır. Barbaros Hayrettin Paşa 1539 yılında tekrardan denize açılmış ve İyonya ile Ege Denizindeki Hristiyan karakolları ele geçirmiştir.

1540 yılının Ekim ayında Osmanlı ile Venedik arasında bir anlaşma imzalanmış ve bu anlaşmaya göre Venedik’in Ege, Doğu Adriyatik ve İyonya denizindeki bütün adaları Osmanlı kontrolüne geçmiştir. Ayrıca Venedik, Osmanlı İmparatorluğuna 300.000 duka altın savaş tazminatı ödemek zorunda kalmıştır.

Osmanlılar 1560 yılına kadar Preveze Deniz Savaşını ve Cerbe Savaşını kazanmış ve Akdeniz’deki İspanya ve Venedik hücumlarını geri püskürtmeyi başarmışlardır. Osmanlılar çok uzun bir süre boyunca filo savaşlarında üstün olmayı başarmış ve İnebahtı Savaşına kadar karşılarına güçlü bir rakip çıkmamıştır.

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir