1. Anasayfa
  2. Tarih

Kanuni Sultan Süleyman’ın Doğu Seferi: Irakeyn Seferi

Irakeyn Seferi, Osmanlı İmparatorluğunun doğuya yönelik en uzun ve en zorlu seferlerinden biridir. Sefer İran’ın kuzeybatı kesimine yani Irak-ı Acem bölgesine ve Irak-ı Arap olarak adlandırılan Bağdat yöresine düzenlenmiştir. Bu sebeple sefere İki Irak anlamına gelen Irakeyn ismi verilmiştir.

Kanuni Sultan Süleyman’ın Doğu Seferi: Irakeyn Seferi
Kanuni Sultan Süleyman’ın Doğu Seferi: Irakeyn Seferi

Seferden Önce Yaşananlar

Irakeyn Seferi, Osmanlı İmparatorluğunun doğuya yönelik en uzun ve en zorlu seferlerinden biridir. Sefer İran’ın kuzeybatı kesimine yani Irak-ı Acem bölgesine ve Irak-ı Arap olarak adlandırılan Bağdat yöresine düzenlenmiştir. Bu sebeple sefere İki Irak anlamına gelen Irakeyn ismi verilmiştir.

Kanuni Sultan Süleyman’ın doğuya yönelik böyle bir harekât tertip etmesinin ana nedeni ise Mohaç Meydan Muharebesi esnasında Anadolu’nun ortasında ve doğusunda çıkan isyanlarla asayişin bozulmasıdır. İsyanlar bastırıldıktan sonra Osmanlı-Safevi sınırı boyunca karşılıklı ihlallerin yaşanması da seferin bir diğer nedenidir. Sultan Süleyman 1533 yılında Habsburglarla anlaşıp Avrupa sınırını güvence altına aldıktan sonra gözünü İran’a çevirmiştir.

Kanuni, 1533 yılının Ekim ayının sonlarına doğru geniş yetkilerle donattığı Sadrazam Pargalı İbrahim Paşa’yı önden sefere gönderdi. Pargalı İbrahim Paşa Aralık ayında Halep’e vardı ve kışı burada geçirerek hazırlıklarını tamamladı. İbrahim Paşa 1534 yılının Mayıs ayında Diyarbakır’a geldi ve buradan Tebriz’e yönelerek 6 Ağustos 1534 tarihinde büyük oranda boşaltılmış olan şehri fethetti.

1533-1536 Irakeyn Seferi

İbrahim Paşa’nın Tebriz fethi haberini alan Sultan Süleyman Han 14 Haziran’da Üsküdar’dan hareket ederek 20 Temmuz’da Konya’ya vardı. Burada Mevlana Celaleddin Rumi’nin türbesini ziyaret eden Padişah Kayseri-Sivas-Erzincan yolunu takip ederek 28 Eylül’de Tebriz’e ulaştı. Yıllar önce 1514 Çaldıran Savaşında Yavuz Sultan Selim’e karşı mağlup olan Safeviler Kanuni’nin bölgeye geldiğini öğrenince üstün ateşli silah gücüne sahip bu orduyla savaşmayı göze alamadılar ve ani baskınlar yaparak direnmeye çalıştılar.

Osmanlılar zorlu koşullar altında Sultaniye’ye ulaştılar fakat İran Şahı Tahmasb onların karşısına çıkmaya cesaret edemedi. Şah’la karşılaşıp bir meydan muharebesi yapmayı planlayan Sultan Süleyman bu hedefi tutmayınca zorlu arazi ve iklim koşullarıyla mücadele ederek Bağdat’a yöneldi. Bağdat’ı korumakla görevli olan Tekelü Mehmet Han komutasındaki Safevi ordusu şehri terk etti ve bu sayede 28 Kasım 1534 tarihinde Bağdat fethedildi. Yaklaşık 95.000 kişilik bir orduyla hareket eden Osmanlı ordusunun bu seferdeki ana amacı 20.000 kişilik Safevi ordusuyla bir meydan muharebesinde karşı karşıya gelmekti.

Fakat Şah Tahmasb Osmanlılar onun izini buldukça İran’ın içlerine doğru kaçıyor ve karşı karşıya gelmeyi göze alamıyordu. 1534-1535 kışını Bağdat’ta geçiren Sultan Süleyman burada Osmanlı egemenliğinin kalıcı olmasını sağlayabilmek için Osmanlı devlet örgütünü kurdu. Bu sırada Şah Tahmasb Tebriz’i geri aldı ve Van’ı kuşattı. Padişah bu haberi alınca 3 Temmuz 1535 tarihinde Tebriz’e geldi ve İran Şah’ını Dergez’e kadar takip etti. Fakat Şah’ın izi bulunamayınca Tebriz’e dönüldü ve şehir tekrar ele geçirildi.

Sefer Sonuçları

Tebriz’den Ahlat’a yönelen Padişah burada bir süre konaklarken Osmanlıların yokluğunu fırsat bilen Şah Tahmasb tekrardan Tebriz’i ele geçirdi ve bu sefer Van’ı da fethetmeyi başardı. Van’dan sonra Erciş’e yönelen Safeviler bu şehri ele geçiremezken Osmanlılarda Van’ı geri almayı başaramadı. Kanuni Sultan Süleyman kış yaklaşırken Tahmasb’ın Van’a asker bırakıp geri çekildiği haberini aldı ve sınır güvenliğini tesis ederek seferi tamamlamaya karar verdi.

Ahlat üzerinden yola çıkarak 8 Ocak 1536 tarihinde İstanbul’a ulaşan Sultan Süleyman bu sayede bölgedeki Safevi gücünü büyük oranda kırmış oldu. Osmanlı ordusunun 3 yılda tamamladığı bu sefer tarihin doğuya yönelik en uzun ve en meşakkatli seferidir. Bu sefer sonucunda Bağdat, Basra ve civardaki diğer şehirler tamamen Osmanlı himayesine geçmiştir. Tarihin en zorlu doğu seferinin sonucunda Osmanlı ordusu 7.000 asker kaybederken, Safeviler 5.000 asker kaybetmiş ve 1.000 tane askerleri esir edilmiştir.

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir